"Cari" kelimesi ticaretin her yerindedir: cari hesap, cari bakiye, cari ekstre, cari mutabakat... Bu rehberde kavramı sıfırdan, işletme sahibinin gözünden anlatıyor ve sağlam bir cari takip düzeninin nasıl kurulacağını gösteriyoruz.
Cari hesap nedir?
Cari hesap, sürekli alışveriş yaptığınız bir müşteri veya tedarikçiyle aranızdaki tüm borç-alacak hareketlerinin toplandığı hesaptır. Her fatura, her ödeme, her çek bu hesaba işlenir ve sonuçta tek bir rakam kalır: net bakiye. Bu rakam pozitifse taraflardan biri diğerine borçludur; sıfırsa hesap kapanmıştır.
Cari bakiye nasıl hesaplanır?
Mantık sade bir denklemdir (müşteri örneği):
- Kestiğiniz her satış faturası müşterinin borcunu artırır (+),
- Aldığınız her tahsilat borcu azaltır (−),
- Aldığınız çek/senet borcu kapatır (−); karşılıksız çıkarsa geri döner (+),
- Yaptığınız iade/alacaklandırma borcu azaltır (−).
Kritik kural şudur: bu denklemi asla elle işletmeyin. Bakiyenin, faturalar ve ödemelerden otomatik türetildiği bir sistemde tutarsızlık matematiksel olarak imkânsızdır; elle tutulan her listede ise sadece zaman meselesidir.
Cari ekstre nasıl okunur?
Cari ekstre, bir carinin tüm hareketlerinin tarih sıralı dökümüdür: sol tarafta borçlandıran işlemler (faturalar), sağda alacaklandıranlar (ödemeler), en sağda yürüyen bakiye. Ekstre okurken üç şeye bakın:
- Son bakiye: Bugün itibarıyla net durum ne?
- Yaşlanma: Bakiyeyi oluşturan faturaların vadesi ne kadar geçmiş? 90 günü aşan alacak, alarm demektir.
- Hareket sıklığı: Düzenli çalışan bir caride ay boyunca hiç tahsilat yoksa, konuşma vakti gelmiştir.
Sağlam cari takip düzeninin 5 adımı
- Her cariye tek kart: Aynı firmayı iki farklı adla iki kez açmayın; geçmiş bölünür, bakiye anlamsızlaşır.
- Açılış bakiyesini girin: Sisteme geçtiğiniz gün mevcut borç/alacakları açılış bakiyesi olarak kaydedin.
- Vadeyi her faturada belirtin: Vade yoksa gecikme de yoktur — takip edilemeyen alacak tahsil edilemez.
- Haftalık yaşlandırma kontrolü: Vadesi geçen alacakları gecikme süresine göre listeleyen rapora haftada bir bakın.
- Mutabakatı kolaylaştırın: Müşterinize dönem sonunu beklemeden ekstre gönderin; anlaşmazlık küçükken çözülür.
Cari takibi otomatikleştirmek
Bu düzenin tamamı — otomatik bakiye, ekstre, yaşlandırma, vade uyarıları ve hatta müşterinizin kendi bakiyesini görebildiği portal linki — Bakiyen'in cari takip modülünde hazırdır ve ücretsizdir. Excel'deki cari listenizi içe aktarıp aynı gün düzene geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Cari bakiye borç mu alacak mı, nasıl okunur?
Bakış açısı sizin işletmenizdir: müşteri size ödeme yapacaksa o cari "borçlu" (sizin alacağınız), siz tedarikçiye ödeyecekseniz o cari "alacaklı" (sizin borcunuz) görünür.
Cari mutabakat nedir?
Dönem sonlarında iki tarafın kayıtlarındaki bakiyeleri karşılaştırıp eşitlemesidir. Düzenli işlenmiş bir cari ekstre, mutabakatı dakikalara indirir.
Çek aldığımda müşterinin borcu kapanır mı?
Muhasebe pratiğinde çek alındığı anda cari borç kapanmış sayılır; paranın bankaya geçmesi çekin vadesinde gerçekleşen ayrı bir adımdır. Çek karşılıksız çıkarsa borç yeniden doğar.
Okuduklarınızı uygulamaya hazır mısınız?Bakiyen ile fatura, cari, stok ve nakit takibi — tamamen ücretsiz.
Ücretsiz Başlayın